Poradnictwo : Program 500+ dla osób niepełnosprawnych

Pełna nazwa tego, wprowadzonego w 2019 roku, świadczenia to “500+ świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji”. W założeniu miało ono wspierać finansowo osoby niepełnosprawne będące w najtrudniejszej sytuacji zdrowotnej, które w największym stopniu wymagają pomocy ze strony otoczenia. A jak proces ubiegania się o to świadczenie wygląda w praktyce? 

“500+ dla osób niepełnosprawnych” wypłacane jest co miesiąc przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) i przysługuje osobom, które:

  • są pełnoletnie,
  • mieszkają w Polsce,
  • mają polskie obywatelstwo lub zalegalizowany pobyt/ prawo pobytu w Polsce,
  • posiadają wydane przez ZUS orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji lub całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji,
  • nie mają uprawnień do innych świadczeń pieniężnych takich jak: emerytury, renty, zasiłki stałe i okresowe, stypendia (zarówno finansowanych ze środków publicznych w Polsce jak i z zagranicznych instytucji do spraw emerytalno-rentowych) lub pobierają takie świadczenia, ale ich kwota nie przekracza 1200 zł brutto – wówczas mają szansę otrzymać pełną kwotę tego świadczenia, czyli 500 zł.

Warto mieć świadomość, że:

  • przy ustalaniu kwoty “progu” 1200 zł nie uwzględnia się: renty rodzinnej przyznanej dziecku, które stało się całkowicie niezdolne do pracy (ewentualnie także do samodzielnej egzystencji) przed ukończeniem 16 roku życia lub w czasie nauki w szkole przed ukończeniem 25 roku życia, zasiłków wypłacanych jednorazowo (np. z pomocy społecznej, zasiłku pogrzebowego), dodatku pielęgnacyjnego czy zasiłku pielęgnacyjnego
  • przy ustalaniu kwoty 1200 zł bierze się pod uwagę wyłącznie wysokość pobieranych świadczeń, a nie wynagrodzenia za pracę “na etacie”, z tytułu umowy cywilnoprawnej, najmu lub dzierżawy – a zatem praca zarobkowa nie wyklucza możliwości otrzymania świadczenia “500+” 
  • jakie świadczenia są uwzględniane w ustaleniu prawa do pobierania “500+”? Można to sprawdzić na stronach ZUS: > tutaj <

Ważne! Jeśli wysokość pobieranych przez wnioskującego świadczeń jest większa niż 1200 zł brutto, ale niższa niż 1700 zł brutto, osoba taka nadal może się starać o “500+” – jednak wysokość tego świadczenia zostanie odpowiednio pomniejszona, tak aby łączna wysokość świadczeń razem z “500+” nie przekraczała 1700 zł brutto. Przykładowo: jeśli wysokość świadczeń z pozostałych źródeł wynosi 1300 zł, to świadczenie uzupełniające wyniesie 400 zł (a nie 500 zł). Natomiast osoba pobierająca inne świadczenia w łącznej wysokości np. 1600 zł może liczyć na świadczenie uzupełniające w wysokości jedynie 100 zł.

Warto też zwrócić uwagę na fakt, że na wysokość wypłacanego świadczenia “500+” będą miały wpływ zmiany w wysokościach innych przyznawanych świadczeń, wynikające z ich waloryzacji. 

Jakie dokumenty należy złożyć, aby otrzymać świadczenie uzupełniające 500+?

  • wniosek – do pobrania > tutaj <
  • jedno z następujących orzeczeń: o niezdolności do samodzielnej egzystencji/ o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji/ o zaliczeniu do I grupy inwalidzkiej (o ile nie przekroczyło ono terminu ważności)/ orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji/ orzeczenie o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji,
  • ewentualnie: dokument potwierdzający prawo do świadczenia (emerytury, renty) z instytucji zagranicznej oraz jego wysokość.

Wniosek można złożyć osobiście w każdej placówce ZUS (jest on także dostępny w salach obsługi ZUS), wysłać pocztą tradycyjną lub elektronicznie poprzez platformę PUE ZUS. Natomiast jeżeli w dokumentacji ZUS znajduje się już orzeczenie o niezdolności do pracy i/lub niezdolności do samodzielnej egzystencji albo o zaliczeniu do I grupy inwalidów – nie trzeba tych orzeczeń dołączać do dokumentacji.

A co jeśli osoba niepełnosprawna nie posiada orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji lub straciło ono ważność? Wówczas do wniosku o świadczenie “500+” należy dołączyć zaświadczenie (na druku OL-9) o stanie zdrowia wydane przez lekarza, np. rodzinnego (musi być ono wystawione nie wcześniej niż na miesiąc przed złożeniem wniosku!) oraz dokumentację medyczną (karty leczenia profilaktycznego, wyniki badań, wypisy ze szpitali czy ośrodków rehabilitacji leczniczej lub zawodowej). Przydatne może być również orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (jeśli wnioskujący je posiada). Na tej podstawie lekarz orzecznik może stwierdzić niezdolność do samodzielnej egzystencji (jeśli uzna dokumentację za wystarczającą) lub wezwać osobę składającą wniosek do stawienia się na komisji lekarskiej.

Warto mieć świadomość, że “niezdolność do samodzielnej egzystencji” i “znaczny stopień niepełnosprawności” to nie to samo – nie każda osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności otrzyma orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, a tym samym nie każda osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności otrzyma świadczenie uzupełniające “500+”. Uważa się, że osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji będzie wymagać stałej lub długotrwałej pomocy drugiej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. W praktyce oznacza to, że osoba taka potrzebuje wsparcia w zasadzie w każdej dziedzinie życia – w przygotowaniu i spożywaniu posiłków, poruszaniu się, higienie, leczeniu, rehabilitacji, prowadzeniu domu oraz w kontaktach z otoczeniem. 

Decyzja o otrzymaniu świadczenia wydawana jest w ciągu 30 dni od daty złożenia wniosku lub od wyjaśnienia ostatniej istotnej w tej sprawie okoliczności, np. od uprawomocnienia się orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Świadczenie “500+” w przypadku osób pobierających rentę lub emeryturę z ZUS będzie wypłacane razem z tymi świadczeniami, zaś osoby, które nie pobierają renty ani emerytury z ZUS, świadczenie “500+” będą miały wypłacane w terminie podanym w decyzji o jego przyznaniu. Pobierać je mogą również osoby przebywające w Zakładach Opieki Leczniczej i w Domach Pomocy Społecznej.

Na ten moment zasady przyznawania świadczenia 500+ nadal budzą wiele różnych pytań – w niniejszym artykule staraliśmy się przedstawić podstawowe zagadnienia z nim związane. Jeśli jednak potrzebujesz więcej informacji na temat tego świadczenia, znajdziesz je na stronie https://www.zus.pl/. Z kolei pomoc przy wypełnianiu formalności możesz uzyskać w każdej placówce ZUS, dzwoniąc do Centrum Obsługi Telefonicznej (pod numer 22 560 16 00) lub mailowo – pisząc na adres cot@zus.pl

Podstawy prawne

  1. Ustawa z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. poz. 1622).

Autor : Anna Glajcar

 

 

 

 

 

Inne artykuły dotyczące poradnictwa: https://brakbarier.org/poradnictwo/