Poradnictwo : Jak dobrać wózek i zdobyć dofinansowanie

Wybór odpowiedniego modelu wózka jest kwestią kluczową w życiu osoby niepełnosprawnej ruchowo, która nie może się w inny sposób poruszać. Dlatego jest to tak ważne z racji chęci prowadzenia aktywnego życia, poczucia samodzielności oraz niezależności.

Często wybierając swój pierwszy wózek – nie znamy dostatecznie tematu i dajemy się nabrać przez tzw. „przedstawicieli handlowych”. Trzeba zdawać sobie sprawę że szybki zakup wózka nie jest najlepszym wyjściem, gdyż wózek musi ułatwiać codzienne czynności, a nie utrudniać.

Dlatego w tym artykule postaram się przybliżyć najważniejsze aspekty doboru wózka, a także jak uzyskać dofinansowanie.

Rodzaje wózków:

Wózki ortopedyczne – przeznaczone do korzystania tymczasowo np. w szpitalu po złamaniu nogi lub podczas transportu na lotnisku. Poruszanie na dłuższa metę na takich wózkach jest mocno uciążliwe. Różnią się od wózka aktywnego głownie ramą- krzyżakową, wyższym oparciem, większymi przednimi kółkami i składaniem (wózek składa się w tzw. Harmonijkę). 

Wózki aktywne charakteryzują się lekkością i wytrzymałością. Dzięki niedużej wadze (5-12kg) są łatwe w transporcie. Budowa ich ułatwia sprawne manewrowanie oraz pokonywanie barier architektonicznych. Idealne do codziennego użytku czy to w domu czy po mieście. Posiadają stosunkowo niskie oparcie, które wraz z siedziskiem może tworzyć delikatny kąt ostry. Taka postawa stymuluje mięśnie szkieletowe do bardziej intensywnej pracy, przyczyniając się do osiągania dobrych wyników w rehabilitacji.

Najpopularniejsze firmy produkujące wózki aktywne to : GTM Mobil-, Panthera(Apco- polski dystrybutor), Kuschall , Quickie(Sunrise medical – polski dystrybutor).

Wózki elektryczne

Wózki napędzane są silnikiem elektrycznym, idealne dla osób niepełnosprawnych, którzy zupełnie nie radzą sobie z pokonywaniem nawet niewielkiego dystansu na wózkach ręcznych (aktywne i półaktywne). Takie wózki są bardzo ciężkie po 60-100 kg, dlatego utrudniony jest ich transport.

Wózki stabilizujące plecy i głowę z wysokimi oparciem i dodatkowo z zagłówkiem, a także często mają dodatkowy hamulec przy rączce dla asystenta.

Wózki dziecięce – zdecydowanie mniejsze od wózków dla dorosłych, dopasowane do wieku oraz wielkości dziecka, odpowiednio dopasowane do potrzeb ze szczególnym uwzględnieniem korygowania i zapobiegania skrzywieniom kręgosłupa. Charakteryzują się wysokim Pałąkiem umożliwiające prowadzenia przez rodzica.

Wózki sportowe – wózki do uprawiania różnych sportów dostosowane do preferencji danej dyscyplin np. do rugby, koszykówki gdzie inaczej wyposażone są wózki do ofensywny i defensywy,  do tenisa, szermierki. Charakteryzują się większymi kołami oraz większym pochyleniem kół od wózka aktywnego- często 10-20 stopnie, oraz opony wysokociśnieniowe do 20 bar.

 

Zasady doboru wózka ręcznego:

1. Dopasowanie wózka do indywidualnych potrzeb

Biorąc pod uwagę różnorodność przyczyn niepełnosprawności, wózek musi być optymalnie dobrany do stanu zdrowia jego użytkownika. Znając swoje możliwości zdrowotne i fizyczne należy też określić, czy lepszy będzie  do samodzielnego poruszania się wózek ręczny (najczęściej korzystają z tego typu wózków osoby po urazie rdzenia kręgowego, z przepukliną oponowo-rdzeniową, stwardnieniem rozsianym), wózek z kołami wspomagającymi (bardzo przydatne dla dystrofików), czy może wózek elektryczny. Dla poszczególnych schorzeń nie można też przyjąć stałych wytycznych, gdyż stopień ograniczenia ruchowego jest indywidualny dla każdej osoby,  np. w zależności od wysokości uszkodzenia rdzenia kręgowego, stopnia porażenia mózgowego, czy odmiany danej choroby. W kwestii dopasowania wózka najbezpieczniej jest skonsultować się z lekarzem, fizjoterapeutą, lub też z osobą z podobnym schorzeniem.

Jeśli jednak jesteś w stanie samodzielnie się poruszać na wózku ręcznym, to wybór jest tylko jeden – wózek aktywny. Pamiętaj, że dzięki niemu zachowasz większą niezależność, a to poprawi Twoje samopoczucie i ogólną jakość życia.

2. Dopasowanie wózka do sylwetki

Na swoim wózku musisz czuć się komfortowo, dlatego równie ważne jest to, aby sprzedający prawidłowo zrobił pomiary Twojego ciała. W pierwszej kolejności rzutują one na głębokość i szerokość siedziska (33-46 cm) oraz wysokość oparcia.

Oparcie składa się z tapicerki, najczęściej regulowanej za pomocą pasów z rzepami (taśmy regulacyjne). Materiał tapicerki powinien być wytrzymały na rozciąganie i przepuszczający powietrze. Rodzaje tapicerki są różne: piankowe, materiałowe lub skórzane.

Wysokość oparcia jest uzależniona od wzrostu oraz stabilizacji tułowia, wynikającej z rodzaju niepełnosprawności. Jeśli górna część ciała jest w pełni sprawna, wtedy najlepszym rozwiązaniem będzie niskie oparcie, obejmujące tylko odcinek lędźwiowy, które nie będzie ograniczać ruchów.  Wysokie oparcie poprawia stabilizację, ale ogranicza ruchy. Może również powodować osłabienie mięśni utrzymujących pozycję. W przypadku osób z dużymi ograniczeniami ruchowymi stosowane jest wyższe oparcie. W niektórych modelach wózka istnieje możliwość montażu „nadstawki” podnoszącej wysokość oparcia o kilka centymetrów. Samo oparcie może posiadać opcję jego złożenia. Często mechanizm składania wykorzystuje linkę umieszczoną z tyłu wózka. Dostępne są też oparcia bez funkcji składania.

Siedzisko wózka również regulowane jest za pomocą taśm, które służą do indywidualnego dopasowania siedziska do potrzeb danej osoby. Taśmy stosowane są przy słabszej stabilizacji tułowia, natomiast dla osób z dobrą stabilizacją tułowia wykonuje się siedzisko stałe. Dobrze dobrane siedzisko zmniejsza ryzyko powstawania odleżyn oraz zapewnia prawidłową pozycję siedzącą. Kąt pochylenia siedziska gwarantuje stabilność podczas siedzenia i jednocześnie ułatwia wstawanie lub przenoszenie się z wózka. Przeważnie kąt siedziska waha się od 0 do 13 stopni (standardowo 7 stopni).

3. Rama

Najważniejszą częścią wózka jest rama, czyli jego stelaż, która łączy ze sobą wszystkie elementy wózka. Wyróżniamy ramy:

  • krzyżakową – występuje w wózkach ortopedycznych i półaktywnych, jest mniej wytrzymała i gorzej się sprawdza przy pokonywaniu barier architektonicznych. Ułatwia składanie wózka w tzw. harmonijkę (co ułatwia pakowanie wózka np. do bagażnika samochodu przez asystenta).
  • sztywną – występuje zazwyczaj w wózkach aktywnych, nie ma opcji składania w “harmonijkę”.

Wyróżniamy dwa rodzaje takich ram:

 

4. Regulacja środka ciężkości

Możliwości zmiany ustawienia osi jest istotna, gdyż pozwoli Ci dobrać środek ciężkości wózka, co ułatwia wykonanie “balansu” (czyli sytuacji, w której przednie koła wózka są podniesione), a tym samym pokonywanie barier architektonicznych, np. niewielkich krawężników. Środek ciężkości jest regulowany za pomocą belki. Jeśli przesuniemy belkę do przodu to wykonanie balansu oraz manewrowanie będą łatwiejsze, jednak spowoduje to większą wywrotność wózka, a wciąganie tylnych kół na przeszkody będzie trudniejsze. Natomiast jeśli belka (a zarazem tylne koła) przesunięta będzie do tyłu, to balans (uniesienie przednich kółek) i manewrowanie będą trudniejsze do wykonania, jednak wózek będzie mniej wywrotny, a wciąganie tylnych kół na przeszkody ułatwione.

Zaleca się nie przesuwać środka ciężkości zbyt gwałtownie, lecz próbować to robić stopniowo i indywidualnie dla każdego użytkownika. Natomiast belka stała nie posiada możliwości zmiany środka ciężkości, ponieważ jest przyspawana do ramy.

5. Camber (kąt nachylenia dużych kół do podłoża) – wpływa na zwrotność wózka. Im kąt pomiędzy kołem i podłożem jest ostrzejszy, tym wózek staje się bardziej zwrotny. Większy kąt pochylenia kół sprawia, że poprzeczna podstawa wózka jest szersza i możemy mieć problem aby zmieścić się w węższych drzwiach. Zwiększony camber stosuje się w wózkach sportowych (ok. 16-18 stopni). Natomiast w wózkach aktywnych, przeznaczonych do codziennego użytku, zalecany camber wynosi 0-5 stopni.

6. Rodzaje hamulców:

  • standardowy – sposób hamowania: pchnięcie wajchy do przodu, montowane do ramy.
  • hamulec pod siedziskiem – pociągnięcie obu wajch na zewnątrz powoduje zablokowanie obu kół tylnych.
  • centralny – umożliwia hamowanie tylko z jednej strony, jednak powoduje zahamowanie obu kół tylnych naraz; ustawia się go po stronie silniejszej ręki.

7. Kółka przednie

Po zakupie wózka ważna jest jego bezpieczna eksploatacja – aby posłużył nam przez lata, trzeba o niego odpowiednio dbać. Kółka przednie należy regularnie czyścić (poprzez odkręcenie z trzymających je widelców i usunięcie zbierającego się w okolicach łożysk brudu i włosów), gdyż są podatne na zabrudzenia. Rozmiary kół przednich wahają się od 3 do 6 cali. Im są większe, tym łatwiej się na nich pokonuje nierówności terenu, lecz wózek staje się mniej zwrotny. Kółka wykonane są z tworzywa sztucznego lub aluminium, pokryte oponą z kauczuku lub gumy.

8. Koła tylne

Wózki aktywne wyposażone są w stosunkowo lekkie (ok. 1,3 kg) koła aluminiowe o standardowej średnicy 24 cale. Obecnie popularne są koła Spinergy, ze względu na ich wyjątkową lekkość. Waga ich bez opon to : Spinergy Spox (720g), Spinergy Lite Extreme -660 g, Spinergy Extra Lite Extreme – 590 g.

Dostępne są również koła z napędem na jedną rękę, odpowiednie  dla osób po amputacji.

Opony

Wybierając odpowiedni rodzaj opon powinniśmy zastanowić się, gdzie najczęściej będziemy się na naszym wózku poruszać. Opony gładkie, bez bieżnika, najlepiej sprawdzą się w zamkniętych pomieszczeniach lub na gładkich, np. asfaltowych nawierzchniach. Nadają się do użytku codziennego, jednak cechuje je mała odporność na przebicia. Opony z bieżnikiem są bardziej wytrzymałe na przebicia i bardziej odpowiednie, jeśli sporo poruszamy się na zewnątrz. Przy montowaniu kół należy pamiętać, aby bieżnik opony skierowany był w kierunku jazdy.

Dostępne są również opony przeznaczone do wózków sportowych, z większym cambrem (12-18 stopni), mające karbowaną część zewnętrzną, zwiększającą przyczepność do rękawic. Natomiast opony terenowe, w porównaniu do poprzednich, są szersze, bieżnikowane, i – jak sama nazwa wskazuje – przeznaczone są do poruszania się w bardziej wymagającym terenie.

Ciągi – to nazwa obręczy znajdujących się wzdłuż kół tylnych. Służą do napędzania wózka – to za nie chwytamy, gdy chcemy się przemieścić. Mogą być wykonane z materiałów takich jak:

  • aluminium – najpopularniejsze, lekkie, ale podatne na wgniecenia
  • stalowe – są nieco cięższe od aluminiowych, zapewniają lepszą przyczepność od aluminiowych oraz większy komfort dla dłoni podczas hamowania przy zjeździe z górki (mniejsze uczucie pieczenia dłoni)
  • tytanowe – z reguły mają wysokie ceny

Osoby mające słabsze kończyny górne i gorszy chwyt, tetraplegicy, czy osoby z dystrofią mięśniową, powinni rozważyć kupno nakładek na ciągi, które ułatwiają napędzanie wózka i manewrowanie nim. Na rynku dostępne są nakładki gumowe (pokryte tworzywem zwiększającym tarcie, które można swobodnie zdejmować z ciągów) oraz ciągi powlekane – silikonowe, przymocowane do ciągów na stałe.

9. Rączki do wózków – są przydatne, gdy uważamy, że w poruszaniu się na wózku (albo w niektórych sytuacjach, np. na dłuższym spacerze) będzie nam potrzebna pomoc innych osób. Wyróżnia się rączki:

  • stałe – przymocowane na stałe do rurek oparcia, mogą mieć regulację wysokości.
  • odginane- jeśli nie są używane, można je odgiąć na boki
  • zamontowane do pałąka – w każdej chwili można je zdemontować, mają również regulację wysokości.

Amortyzatory

Wózki mogą być wyposażone w amortyzatory, które eliminują nadmierne drgania w trakcie zjeżdżania ze schodów czy krawężników, jazdy po kostce brukowej i nierównym terenie, np. z dziurami. Takie drgania mają niekorzystny wpływ nie tylko na kręgosłup i rdzeń kręgowy, ale także na stawy. Eliminując je, amortyzatory poprawiają komfort jazdy.

Amortyzacja siedziska – polega na zamontowaniu dwóch amortyzatorów o regulowanym skoku sprężyn. Gdy sprężyna jest bardziej dokręcona, to wózek jest bardziej sztywny, a im sprężyna posiada większy skok, tym siedzisko staje się bardziej płynne. W każdej chwili regulując skok sprężyny użytkownik może zmienić stopień amortyzacji z “sztywniejszego” do “bardziej miękkiego” wózka.

Amortyzacja kółek małych – Froglegs. Amortyzatory takie znajdują się w widelcach i amortyzują ok. 70% drgań powstających w trakcie jazdy.

Koła Loopwheels z amortyzacją

Koła Loopwheels produkowane są w dwóch rozmiarach: 24 i 25”. Dzięki zastosowaniu standardowych szybkozłączek pasują do niemal wszystkich wózków inwalidzkich. Takie koła nie mają szprych – znajdujące się w kole pętle to sprężyny, które dopasowują się podczas jazdy, w zależności od powierzchni, do pochłaniania wstrząsów. Ich waga to 1,8 kg.

Dodatki do wózków:

Zabezpieczenie przeciwwywrotne

Chronią użytkownika przed wywróceniem się do tyłu. Są przydatne dla początkujących “wózkowiczów” podczas nauki balansu i przejeżdżania przez przeszkody. Ich główną wadą jest uniemożliwienie pokonywania większych przeszkód. Zwykle posiadają możliwość złożenia oraz regulacji, często wyposażone są też w malutkie kółeczka.

Zapięcia do kół dla tetraplegików – ułatwiają zakładanie i ściąganie koła przez tetraplegików.

FreeWheel

To dodatkowe koło przymocowane do podnóżka, które ułatwia jazdę w trudnym terenie, dobre na offroad. Dzięki niemu można bezpiecznie przejeżdżać przez kamienie, wysokie trawy, błoto, śnieg, poruszać się po lesie, na plaży czy szlakach górskich. Po przypięciu freewhela do podnóżka kółka przednie wózka są uniesione, a cały ciężar wózka z przodu opiera się na kole FreeWheel. Waga koła to ok 2.5 kg więc jest stosunkowo lekkie, a gdy nie jest używane, to można je przypiąć do pałąka oparcia wózka. Koło FreeWheel pasuje do wszystkich wózków, które wyposażone są w podnóżek stały.

 

Poduszki – ich odpowiedni wybór zapewni komfort przebywania na wózku oraz zapobiegnie powstawaniu odleżyn.

Poduszka z pianki (gąbkowa)

Poduszka z pianki jest wykonana ze spienionej żywicy poliuretanowej, złożona z  warstw o różnej gęstości, z łatwością się kształtuje indywidualnie pod ciężarem użytkownika. Poduszki tego typu są niedrogie, jednak nie zapewniają odpowiednio równomiernego rozkładu nacisków.

Poduszka pneumatyczna

Najpopularniejsza wśród osób niepełnosprawnych poruszających się na wózkach. Zbudowana z komór powietrznych i przypominająca plaster miodu. Wolna przestrzeń pomiędzy komorami poduszki pozwala na swobodną cyrkulację powietrza, dzięki czemu powierzchnia skóry użytkownika ma zapewnione zdrowe i chłodne środowisko. Zaletą jest niewielki ciężar oraz duża niezawodność. Przeważnie wykonana z materiału neoprenowego lub poliwinylu.

Poduszka Hybrydowa

Połączenie poduszki piankowej i pneumatycznej  w której poszczególne części chronią różne partie ciała.  Wkładka pneumatyczna daje możliwość regulacji ilości powietrza. Dostosowuje się do kształtu ciała pacjenta, poprawia stabilizację i prawidłową pozycję na wózku. Wkładkę pneumatyczną można czyścić za po­mocą mydła i wody. Pokrowiec wraz z gąbkowym wypełnie­niem można prać w pralce.

 

Koła z napędem wspomagającym – ułatwiają poruszanie się osobom, które mają osłabione mięśnie rąk. Przypina się je do wózka aktywnego. Wewnątrz kół znajduje się akumulator, który jest połączony z ciągami. Przy pchnięciu ciągiem wspomagany jest ruch, przez co wózek łatwo się napędza już przy użyciu niewielkiej siły rąk.

Koła z napędem Emotion

Dają prędkość poruszania się do 6 km/h. Siłę wspomagania można regulować do swoich potrzeb a także ustawić osobno na dane koło, czyli ustawić mocniej przy słabszej stronie. Wadą jest waga takich kół (ok. 8 kg), ale nowa wersja waży już tylko 6 kg. Zasięg działania naładowanych kół to 25 km.

Koła z napędem Twion

W porównaniu do kół Emotion, zasięg jest nieco mniejszy (12-20 km). Waga kół to ok 6-7kg. Silniki elektryczne rozpędzają wózek do 6 km/h (opcjonalnie do 10 km/h). Wydajny system odzyskiwania energii doładowuje akumulatory podczas hamowania, zwiększając ich zasięg o 10%. Ciekawą opcją jest możliwość sterowania wózkiem z takimi kołami przez smartfon jako wirtualny joystick.

Otto Bock E-support

E-Support to dwa koła ze zintegrowanym napędem w piaście, pomagające użytkownikowi w poruszaniu się wózkiem. Maksymalna prędkość to 6 km/h, zasięg 15 km.

Istnieją dwa warianty wzmocnienia:

  • 40% siły od użytkownika i 60% siły z napędu
  • 25% siły od użytkownika i 75% siły z napędu

Jak z wózka ręcznego zrobić wózek elektryczny?

Można to zrobić poprzez tzw. moduł napędowy. Zaletą tej opcji jest to, że możemy używać wózka jako wózka ręcznego i montować system kiedy go potrzebujemy, np. podczas dłuższych tras. Taka modyfikacja daje wówczas możliwości wózka elektrycznego.

Alber e-fix

Ten moduł można zastosować prawie we wszystkich wózkach ręcznych. System wymaga zamontowania specjalnych uchwytów montujących koło do wózka, dopięcia koła E-FIX, akumulatora oraz sterownika. Akumulator pozwala na pokonanie trasy do 30 km z prędkością do 6 km/h w zależności od wagi użytkownika.  Dostępne są warianty: wersja E25 (do 120 kg wagi użytkownika) i wersja E26 (dla użytkowników o wadze do 160 kg).

Przystawki do wózka – są to elementy, które umożliwiają dużo szybsze poruszanie się na wózku.

Wyróżniamy dwa rodzaje :

Ręczna – z dodatkowym kołem (przeważnie 20-calowym) i możliwością ręcznego roweru – czyli działa podobnie jak rower ręczny (handbike). Taką dostawkę dopina się do przedniej części wózka. Dzięki temu zarówno demontaż przystawki, jak i jej chowanie, nie wymagają wysiłku. Posiadają przerzutki i hamulec.

Elektryczna – działa podobnie jak dostawka ręczna , tyle że dodatkowo posiada silnik. Te najszybsze osiągają nawet 30 km/h i posiadają zasięg do 80 km.

Co brać pod uwagę przy zakupie wózka elektrycznego ?

Na wózek elektryczny powinny się decydować osoby, które poza niedowładem nóg mają również dysfunkcję kończyn górnych i nie są w stanie napędzać wózka siłą rąk lub mogą robić to tylko na krótkich dystansach. Przed wybraniem wózka elektrycznego warto wcześniej rozważyć inne opcje, np. koła ze wspomaganiem (Emotion, Twion)

W przypadku wózków elektrycznych istnieje wiele rozwiązań i udogodnień w zależności od niepełnosprawności, oczekiwań względem wózka i możliwości finansowych.  Zwrócić uwagę trzeba na:

  • Akumulator – eksploatacja akumulatorów żelowych z tzw. suchym żelem przebiega bezobsługowo – wystarczy je ładować 6-8 godzin. Nie należy doprowadzać akumulatorów do całkowitego rozładowania i zostawiać w stanie bezczynności
  • Moc silnika – warto zwrócić uwagę na szybkość wózków, przeważnie jest to ok 8-10 km/h, najmocniejsze osiągają 15km/h. Należy wybrać taką moc, przy której będziemy czuć się bezpieczni
  • Maksymalny zasięg jazdy przy jednym ładowaniu akumulatora
  • Systemy sterowania – mogą być one umieszczone po prawej lub lewej stronie dłoni. Zwykle wyposażone są w joystick i klawiaturę. W przypadku niewielkiej sprawności kończyn górnych możliwe jest zamontowanie sterowników, które pozwalają na obsługę wózka za pomocą brody, języka i stopy, a nawet wydychanego powietrza i ruchu gałki ocznej
  • Dodatki: hamulce, siedziska, oparcie oświetlenie, regulacja podnóżków, podłokietników
  • Dopuszczalne obciążenie (przeważnie do 120 kg)
  • Waga wózka – z reguły jest ona duża (60 – 100 kg), co utrudnia ich transport

Skuter inwalidzki o napędzie elektrycznym ułatwia przemieszczanie się i daje poczucie większej niezależności. Wybierając go należy kierować się głównie jego wagą oraz sprawnością rąk, gdyż to one umożliwiają sterowanie pojazdem. Należy również zwrócić uwagę na takie parametry jak moc silnika, moc akumulatora czy system amortyzacji.

Dofinansowania na wózek

Żeby myśleć o dofinansowaniu do wózka inwalidzkiego z NFZ, w pierwszej kolejności trzeba załatwić zlecenie na taki sprzęt. Zlecenie może wystawić jedynie lekarz specjalista, jednak tak naprawdę do wystawienia zleceń na wózki uprawnia wiele specjalizacji lekarskich, np. ortopedii, chirurgii, neurologii, rehabilitacji, chorób wewnętrznych, reumatologii czy geriatrii.

Zlecenie na wózek inwalidzki musi zostać potwierdzone przez Narodowy Fundusz Zdrowia, w oddziale właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania lub w rejonu, w którym aktualnie się znajdujesz.

Zlecenie od lekarza specjalisty na odpowiedni wózek do pobrania > tutaj <, kody NFZ w tabeli. Lekarz może również wystawić zlecenie elektronicznie za pośrednictwem systemu EZWM.

  1. I (strona 1 i 2) zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne wystawiana jest przez osobę uprawnioną do wystawiania zleceń na zaopatrzenie.
  2. II (strona 3) jest to weryfikacja zlecenia dokonywana przez NFZ za pośrednictwem systemu EZWM lub bezpośrednio w oddziale wojewódzkim NFZ.
  3. III i IV (strona 4) zlecenia wystawiana jest przez realizatora zlecenia – czyli sklep, w którym kupujemy wózek, posiadający umowę zawartą z NFZ w rodzaju świadczeń na zaopatrzenie w wyroby medyczne

Poza wózkami inne wyroby medyczne na które możemy dostać dofinansowanie to np. protezy, aparaty i ortezy ortopedyczne, laski, kule, balkoniki, obuwie ortopedyczne, zestawy infuzyjne do osobistych pomp insulinowych, pieluchomajtki, cewniki, itp.

Zlecenia są możliwe na takie wózki jak:

Wózek inwalidzki ręcznyortopedyczny (kod NFZ P. 127 [dorośli] i P. 128 [dzieci] w wykazie wyrobów medycznych)

Uprawnieni do jego dofinansowania są dorośli oraz dzieci począwszy od 3. do ukończenia 18. roku życia, z trwałym ograniczeniem samodzielnego chodzenia.

Limit dofinansowania z NFZ na zakup wynosi 600 zł. Limit dofinansowania do naprawy wózka to 180 zł.

Wózek inwalidzki wykonany ze stopów lekkich z systemem szybkiego demontażu kół, składany, dla osób samodzielnie poruszających się na wózku – czyli aktywny (kod NFZ P. 129 w wykazie wyrobów medycznych)

Uprawnieni do jego dofinansowania są osoby dorosłe oraz dzieci od 3. do ukończenia 18. roku życia z trwałym ograniczeniem zdolności samodzielnego chodzenia, ale mogące poruszać się na wózku bez pomocy innych osób.

Limit dofinansowania z NFZ na zakup  to 1700 zł, na naprawę wózka to maksymalnie 510 zł.

Dofinansowanie do wózka specjalnego

Wózek inwalidzki specjalny (kod NFZ P.130 [dorośli] i P.131 [dzieci] w wykazie wyrobów medycznych), to np. wózek inwalidzki o napędzie elektrycznym, wózek z kołami wspomagającymi, wózek stabilizujący plecy i głowę.

Wózek inwalidzki specjalny przysługuje dorosłym oraz dzieciom, od 2. roku życia do ukończenia 18. lat, z porażeniami i niedowładami trzy- lub czterokończynowymi, dwukończynowymi jednostronnymi lub skrzyżowanymi.

Limit dofinansowania z NFZ do zakupu wynosi 3000 zł. Naprawa wózka to maksymalne dofinansowanie 900 zł.

Dla wszystkich rodzajów wózków udział własny wnioskodawcy wynosi 0%.

Uwaga! Nie można jednocześnie starać się o dotację na wózek specjalny i wózek ze stopów lekkich.

Dofinansowanie z PCPR / MOPS

O dofinansowanie do zakupu sprzętu można starać się także w MOPS lub PCPR – wysokość takiego dofinansowania jest uzależniona od otrzymanego dofinansowania w NFZ.

Wózek wykonany ze stopów lekkich z systemem szybkiego demontażu kół: NFZ (100%): 1700zł + PCPR/MOPS (150% z NFZ): 2550zł = 4250zł (łączna maksymalna kwota dofinansowania)

Wózek specjalny: NFZ (100%): 3000zł + PCPR/MOPS (150% z NFZ): 4500zł = 7500zł (łączna maksymalna kwota dofinansowania)

Należy złożyć:

  • wypełniony wniosek o przyznanie dofinansowania na sprzęt – dostępny > tutaj <
  • ksero zlecenia (wniosku) wydanego przez lekarza specjalistę (NFZ)
  • fakturę pro formę lub końcową na wózek
  • orzeczenie o niepełnosprawności
  • oświadczenie o miesięcznych dochodach osoby niepełnosprawnej lub jej opiekuna, w przeliczeniu na jednego członka rodziny pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym

Inne dofinansowania PFRON –Aktywny samorząd Obszar C – likwidacja barier w poruszaniu się:

Zadanie 1 – pomoc w zakupie wózka inwalidzkiego o napędzie elektrycznym

Skierowane do osób niepełnosprawnych do 16 roku życia lub osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, których dysfunkcja uniemożliwia samodzielne poruszanie się za pomocą wózka ręcznego.

Kiedy stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz poziom dysfunkcji ruchu wyklucza samodzielne poruszanie się i przemieszczanie na wózku ręcznym oraz objawia się znacznie obniżoną sprawnością ruchową w zakresie co najmniej jednej kończyny dolnej i górnej (są to osoby m.in. po amputacjach, porażeniu mózgowym lub ze schorzeniami mięśniowymi). Wymagane jest do tego zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza specjalistę o specjalizacji adekwatnej do rodzaju niepełnosprawności, zawierające opis rodzaju schorzenia /niepełnosprawności i wystawione nie wcześniej niż 120 dni przed dniem złożenia wniosku.

Dofinansowanie jest zasadne gdy w zaświadczeniu lekarskim stwierdzono, że:

  • Stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz poziom dysfunkcji narządu ruchu wyklucza samodzielne poruszanie się i przemieszczanie przy pomocy ręcznego wózka inwalidzkiego
  • Korzystanie z wózka o napędzie elektrycznym jest wskazane z punktu widzenia procesu rehabilitacji (nie spowoduje wstrzymania lub pogorszenia tego procesu),
  • Zakres i rodzaj ograniczeń stanowi poważne utrudnienie w samodzielnym funkcjonowaniu osoby niepełnosprawnej.

Dofinansowanie do kwoty rekomendowanej przez eksperta PFRON, nie większej niż 25000 zł

Wkład własny to 10% ceny brutto zakupu.

Przedmiotem pomocy może być zakup wózka o napędzie elektrycznym jednoosobowego lub dwuosobowego, dodatkowe wyposażenie oraz refundacja kosztów dojazdu do eksperta PFRON (do 200 zł). Pomoc może być udzielana co 3 lata, licząc od początku roku następującego po roku, w którym udzielono pomocy.

Do wniosku należy dołączyć dwie oferty dotyczące przedmiotu dofinansowania.

Można łączyć dofinansowanie dla zadania z dofinansowaniami NFZ na wyroby medyczne (3000 zł) i MOPS/PCPR (do 150%). Dofinansowanie z NFZ może być traktowane jako wkład własny.

Wnioski osób, które nie są zatrudnione lub się nie uczą, muszą zawierać opinię eksperta PFRON (1 wizyta), potwierdzającą zdolność do pracy albo do podjęcia nauki w wyniku udzielonego wsparcia.

Zlecenia na wyroby medyczne na wózek elektryczny (specjalny) NFZ wydane przez lekarza są równoważne z pozytywną opinią eksperta PFRON. Zlecenie to może być dostarczone wraz z wnioskiem lub w ramach jego uzupełnienia.

Załączniki:

  • ksero orzeczenia o niepełnosprawności;
  • ksero aktu urodzenia dziecka lub dokumentu stanowiącego opiekę prawną – jeśli sprawa dotyczy osoby będącej pod opieką prawną;
  • zaświadczenie lekarskie;
  • zlecenie na zaopatrzenie w wyrób medyczny (opcjonalnie)

Zadanie 2 – pomoc w utrzymaniu sprawności technicznej posiadanego skutera lub wózka inwalidzkiego o napędzie elektrycznym

Dla osób niepełnosprawnych do 16 roku życia lub osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, na pomoc w utrzymaniu sprawności technicznej skutera lub wózka o napędzie elektrycznym – 3500 zł z czego na zakup jednego akumulatora – nie więcej niż 1000 zł.

Skuter lub wózek ten nie musi być zakupiony ze środków PFRON. Udział własny nie jest wymagany

Przedmiotem pomocy może być zakup części zamiennych, zakup akumulatora lub dodatkowego wyposażenia. Dotyczy to również kosztów naprawy, przeglądu technicznego, konserwacji i renowacji.

Decyzję o wysokości dofinansowania podejmuje realizator na podstawie oceny wniosku, dlatego bardzo ważne jest uzasadnienie potrzeby zakupu.

Możliwa jest refundacja kosztów poniesionych do 180 dni przed dniem złożenia wniosku.

Decyzję o wysokości dofinansowania podejmuje MOPS/PCPR

Dofinansowanie może być przyznane w tym zadaniu dopiero po zakończeniu okresu gwarancji.

Do wniosku dołącza się :

  • ksero orzeczenia o niepełnosprawności;
  • ksero aktu urodzenia dziecka lub dokumentu stanowiącego opiekę prawną – jeśli sprawa dotyczy osoby będącej pod opieką prawną;
  • oświadczenie o wysokości Twoich dochodów;

Zadanie 5 – pomoc w zakupie skutera inwalidzkiego o napędzie elektrycznym lub oprzyrządowania elektrycznego do wózka ręcznego

Dla osób niepełnosprawnych do 16 roku życia lub osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności z dysfunkcją narządu ruchu powodującą problemy w samodzielnym przemieszczaniu się i posiadających zgodę lekarza specjalisty na użytkowanie przedmiotu dofinansowania.

Dofinansowanie do kwoty 7500 zł. Wkład własny to 25% ceny brutto zakupu.

Pomoc może być udzielana co 3 lata, licząc od początku roku następującego po roku, w którym udzielono pomocy.

Przedmiotem pomocy może skuter o napędzie elektrycznym – czterokołowy lub trzykołowy skuter/pojazd o napędzie elektrycznym, także składany, pełniący funkcję wózka inwalidzkiego przeznaczonego dla osoby niepełnosprawnej ruchowo do poruszania się; skuter wyposażony jest m.in. w oddzielną, nastawną kolumnę kierownicy.

Przedmiotem dofinansowania może być także oprzyrządowanie elektryczne do wózka ręcznego:  przystawka elektryczna do wózka ręcznego, koła emotion/twion i e-fix.

Załączniki:

  • ksero orzeczenia o niepełnosprawności;
  • ksero aktu urodzenia dziecka lub dokumentu stanowiącego opiekę prawną – jeśli sprawa dotyczy osoby będącej pod opieką prawną;
  • ofertę cenową(opcjonalnie)

Program nie formułuje wymagania, aby dofinansowany wózek elektryczny, skuter czy oprzyrządowanie musiały być fabrycznie nowe.

Uwaga!  Można złożyć jednocześnie nawet kilka wniosków o dofinansowanie w różnych zadaniach danego obszaru wsparcia lub programu i uzyskać wsparcie w ramach każdego z nich. Na przykład możemy w danym roku złożyć wniosek na wózek elektryczny oraz skuter.

Istnieje natomiast karencja, która dotyczy przerwy w udzielaniu pomocy w ramach danego zadania programowego (jednak nie dotyczy to wszystkich zadań).

Samorząd powiatowy może podjąć decyzję o skróceniu karencji na wniosek, wskutek:

  • pogorszenia stanu zdrowia osoby która nie może korzystać z posiadanego, uprzednio dofinansowanego ze środków PFRON przedmiotu.
  • zdarzeń losowych przez które osoby utraciły przedmiot dofinansowania ze środków PFRON albo uległ on zniszczeniu w stopniu uniemożliwiającym użytkowanie i naprawę.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

rozporządzenie Ministra Zdrowia z 29 maja 2017r. (znowelizowanym 18 stycznia 2018r.) w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie, na podstawie art. 38 ust. 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1536 i 1579).

Autor : Rafał Pawłowski

 

 

 

 

 

Inne artykuły dotyczące poradnictwa: https://brakbarier.org/poradnictwo/

 

Źródła:

https://www.pfron.org.pl/

https://portal-sow.pfron.org.pl/

https://www.gov.pl/

https://www.nfz-krakow.pl/